تاریخ دیجیتال ایران

در پست قبلی درباره تاریخ موبایل و گوشی هوشمند در ایران صحبت کردیم. اما موبایل فقط یک وسیله نبود — دریچه‌ای بود به دنیای جدید: شبکه‌های اجتماعی. از فروم‌های قدیمی تا وبلاگستان و از فیسبوک تا اینستاگرام، ایرانی‌ها همیشه راهی برای ارتباط آنلاین پیدا کرده‌اند.دهه ۷۰: فروم‌ها و اولین جوامع آنلاینقبل از اینکه «شبکه اجتماعی» به معنای امروزی وجود داشته باشد، فروم‌ها (انجمن‌های آنلاین) مکان تجمع ایرانی‌ها بودند.فروم چیست؟ یک سایت که در آن کاربران می‌توانند درباره موضوعات مختلف بحث کنند. هر موضوع یک «تاپیک» داشت و کاربران پیام می‌نوشتند.فروم‌های محبوب ایرانی در دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰:- فروم‌های تخصصی کامپیوتر...

در پست قبلی درباره تاریخ محدودیت‌های اینترنت در ایران صحبت کردیم. اما یک انقلاب دیگر در کنار اینترنت اتفاق افتاد: انقلاب موبایل. از تلفن‌های سنگین و گران‌قیمت دهه ۷۰ تا گوشی‌های هوشمندی که الان در جیب همه هست، این مسیر یکی از جذاب‌ترین فصل‌های تاریخ فناوری ایران است.دهه ۷۰: تلفن ثابت و رؤیای موبایلدر اوایل دهه ۷۰، داشتن تلفن ثابت خودش یک لوکس بود. صف‌های طولانی برای نصب تلفن وجود داشت و گاهی سال‌ها طول می‌کشید تا تلفن نصب شود.اولین موبایل‌ها در اواسط دهه ۷۰ ظاهر شدند. اما قیمت‌شان سرسام‌آور بود. یک نوکیا یا موتورولا چند صد هزار تومان قیمت داشت — معادل قیمت یک آپارتمان کوچک!یادم هست اولین بار که یک موبایل را در دست گرفتم، وزنش ...

در پست قبلی درباره تاریخ بازی‌های آنلاین در ایران صحبت کردیم و اشاره‌ای به چالش‌هایی مثل محدودیت دسترسی و پینگ بالا داشتیم. اما این محدودیت‌ها از کجا شروع شدند؟ داستان محدودیت‌های اینترنت در ایران، داستانی است که با خود اینترنت به ایران آمد و در این سه دهه، فراز و نشیب‌های زیادی داشته است.دهه ۷۰: اینترنت دانشگاهی و اولین نگرانی‌هاوقتی اینترنت در سال ۱۳۷۲ از طریق دانشگاه شریف به ایران آمد، تقریباً هیچ محدودیتی وجود نداشت. چرا؟ چون کاربران اینترنت فقط چند صد محقق و استاد دانشگاه بودند. حجم ترافیک آنقدر کم بود که کسی به فکر محدودسازی نمی‌افتاد.اما در اواخر دهه ۷۰، با گسترش کافه‌نت‌ها و دسترسی عموم به اینترنت، اولین نگرانی‌ها شکل گرفت. خانوا...

در پست قبلی درباره تاریخچه ایمیل در ایران صحبت کردیم. اما یک جنبه دیگر از اینترنت ایران که کمتر کسی از آن یاد می‌کند، بازی‌های آنلاین است. از مودم‌های ۵۶k که با صدای خاصشان وصل می‌شدند تا استیم با هزاران بازی، ایرانی‌ها همیشه راهی برای بازی کردن پیدا کرده‌اند.دهه ۷۰: مودم‌ها و بازی‌های آفلایناولین تجربه بازی آنلاین ایرانی‌ها در اواخر دهه ۷۰ بود. اما با مودم ۵۶k، سرعت اینترنت آنقدر کم بود که بازی آنلاین واقعی ممکن نبود. بیشتر بازی‌ها آفلاین بودند:- Age of Empires: استراتژی محبوب آن دوران- StarCraft: برای حرفه‌ای‌ها- Diablo: نقش‌آفرینی تاریک- FIFA و Wiing Eleven: فوتبال روی کامپیوتراگر می‌خواستید با دوستتان بازی کنید، باید L...

در پست اول این وبلاگ دیدیم که اولین اتصال اینترنت ایران در سال ۱۳۷۲ برقرار شد. اما سؤال مهم این است: اولین ایرانی‌ها چطور با هم ارتباط برقرار کردند؟ جواب: ایمیل.اولین ایمیل‌های ایرانی: ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۵اولین ایمیل‌های ایران از طریق دانشگاه صنعتی شریف و پروژه IPM رد و بدل شدند. این ایمیل‌ها فقط بین محققین و اساتید دانشگاه بود. محتوا؟ بیشتر مکاتبات علمی و پژوهشی.سرعت ارسال یک ایمیل در آن دوران: چند دقیقه تا چند ساعت! بله، درست خواندید. چون اتصال بسیار کند بود و سرورهای ایمیل در خارج از ایران قرار داشتند.دهه ۰: ایمیل برای عموم مردمبا گسترش اینترنت دایال‌آپ در اواخر دهه ۷۰، ایمیل به عموم مردم رسید. اولین سرویس‌دهنده‌های ایمیل ایرانی مثل «چابک» شکل گرفتند...

در سال‌های اخیر، دولت و بخش خصوصی ایران تلاش کرده‌اند پلتفرم‌های ارتباطی داخلی بسازند. نگاهی صادقانه به وضعیت این پلتفرم‌ها.چرا پلتفرم بومی؟دلایل مختلفی برای توسعه پلتفرم‌های داخلی وجود دارد:- استقلال از وابستگی به زیرساخت‌های خارجی- امنیت داده‌های کاربران ایرانی- امکان ارائه خدمات بدون نگرانی از تحریم- انطباق با قوانین داخلیبله (Bale)بله یکی از قدیمی‌ترین پیام‌رسان‌های ایرانی است. ویژگی‌هایش:- پشتیبانی از تماس صوتی و تصویری- گروه و کانال- پرداخت درون‌برنامه‌ای- ادغام با برخی خدمات بانکیایتا (Eitaa)ایتا با تمرکز بر حریم خصوصی و انطباق با ارزش‌های اسلامی ساخته شده. دارای:- رابط کاربری مشابه تلگرام- پشتیبانی کانال و گروه- کت...

اوایل دهه ۸ شمسی، اتفاق عجیبی در فضای مجازی ایران افتاد: یک ملت ۷۰ میلیونی شروع به نوشتن کرد. وبلاگستان ایران یکی از بزرگ‌ترین جوامع وبلاگ‌نویس جهان شد.چرا ایران؟ چرا آن دوره؟چند عامل همزمان شد:اول: ابزارهای ساده فارسی مثل Blogfa به هر کسی اجازه می‌داد بدون دانش فنی وبلاگ بسازد.دوم: نسل جوان تحصیلکرده‌ای بود که حرف برای گفتن داشت.سوم: در فضای آفلاین فرصت‌های بیان محدودتر بود؛ وبلاگ یک فضای جدید بود.هوشنگ درخشان: بنیانگذار وبلاگستان ایرانهوشنگ درخشان (که به «بابای وبلاگستان فارسی» معروف شد) در سال ۱۳۸۰ یکی از اولین وبلاگ‌های فارسی را راه‌اندازی کرد و دیگران را هم تشویق کرد. این حرکت شروع یک انفجار بود.اعداد وبلاگستان ایراندر اوج خود (حدود ۱۳۸۵-۱۳...

در ۱۹۲، تلگرام به ایران آمد. در ۱۳۹۷، سرورهای تلگرام در ایران فیلتر شد. اما داستان به اینجا ختم نشد.ورود تلگرام: ۱۳۹تلگرام در سال ۱۳۲ (۲۰۱۳) در ایران محبوبیت پیدا کرد. دلایل محبوبیتش واضح بود:- رایگان بود- سریع بود- امن بود (یا حداقل از واتساپ امن‌تر بود)- گروه‌های بزرگ پشتیبانی می‌کرد- کانال برای پخش محتوا داشترشد انفجاری ایرانتا سال ۱۳۹۵، ایران یکی از بزرگ‌ترین بازارهای تلگرام در جهان بود. تخمین‌ها نشان می‌داد بیش از ۴۰ میلیون کاربر ایرانی از تلگرام استفاده می‌کنند.این نه فقط چت بود — کانال‌های خبری، گروه‌های آموزشی، فروشگاه‌های آنلاین، کانال‌های فرهنگی و هنری، همه روی تلگرام شکل گرفتند. تلگرام به یک اکوسیستم کامل برای زندگی دیجی...

اگر در اوایل دهه ۸۰ شمسی نوجوان یا جوان بودید، احتمالاً شب‌هایی را به یاد می‌آورید که پشت کامپیوتر خانه یا کافه‌نت نشسته بودید و منتظر بودید آن علامت آبی ICQ روشن شود — نشانه اینکه کسی آنلاین شده.Yahoo! Chat فارسی: اولین میعادگاه دیجیتالYahoo! Chat در اوایل دهه ۸۰ محبوب‌ترین پلتفرم چت برای ایرانی‌ها بود. این پلتفرم اتاق‌های مختلفی داشت که ایرانی‌ها در آن‌ها جمع می‌شدند.البته چالش بزرگ زبانی بود: کیبورد فارسی استاندارد وجود نداشت. بسیاری از کاربران از «فینگلیش» (نوشتن فارسی با حروف لاتین) استفاده می‌کردند. مثلاً «Chetori?» به جای «چطوری؟»این خود یک فرهنگ زبانی منحصربه‌فرد بود که تا همین امروز در م...

ایران یکی از اولین کشورهای خاورمیانه بود که به اینترنت متصل شد. اما این داستانی پر از نشیب و فراز است.اولین اتصال: ۱۳۷۲ (۱۹۹)اولین اتصال اینترنتی ایران در سال ۱۳۷۲ توسط دانشگاه صنعتی شریف از طریق پروژه شبکه پژوهش و آموزش ایران (IPM) برقرار شد. این اتصال اولیه بسیار محدود بود — عمدتاً برای مکاتبات ایمیل بین محققین.سرعت این ارتباط اولیه؟ ۱۴.۴ کیلوبیت بر ثانیه. برای مقایسه: دانلود یک فایل ۱ مگابایتی حدود ۱۰ دقیقه طول می‌کشید.دهه ۷۰: اینترنت دایال‌آپ و کافه‌نتدر اواخر دهه ۷۰ شمسی (اواخر دهه ۹۰ میلادی)، اینترنت دایال‌آپ برای عموم مردم در دسترس شد. کافه‌نت‌ها (کافه‌های اینترنتی) در شهرهای بزرگ یکی یکی باز شدند.این کافه‌نت‌ها برای نسل جوان آن دوره،...